by Senior expert » Wed Apr 05, 2006 7:54 pm
Кёкүшюзан Д.Батбаяр: Энэ зун дээд зиндааны бүх сумочидтойгоо монголынхоо зүлэг ногоон дэвжээн дээр барилдаад зодог тайлна даа
3-р сарын Харү башё Монголынх боллоо. Японы сумо бөхийн дэвжээн дээр Монгол наадам болж өнгөрсөн гэж гадна, дотнын хэвлэлүүд онцгойлж байна. Их аварга 16 дахь удаагийн түрүүгээ авч, Хакухо арслан цол хүртэж, Кёкүшюзан тогтвортой 54 башё дараалан барилдсан түүхэн дээд амжилт үзүүллээ. Сумогийн холбооноос Харү башё бүрт олгодог тусгай шагналыг мөн л манайхан хамж орхисон. Хакүхо аварга арсланг унагаасан бөхийн шагнал, Кёкүшюзан дайчин бөх, Ама, Хакухо нар уран барилдааны шагналыг тус бүр хүртэж, монгол түмний магнайг тэнийлгэв.
Энэ ч үүднээс ааг, омгоороо сумогийн ертөнцийг доргиож яваа Монгол бөхчүүдэд өнөөдрийн их алдрыг дуурсгах эзэн нь болсон Кёкүшюзан Д.Батбаярыг бид энэ дугаарынхаа онцлох хүнээр тодруулж, Япон дахь гар утас руу нь холбогдон хэн хүний сонирхсон асуултад хариулт авснаа хүргэе.
-Тогтвортой 54 башё дараалан барилдсанд монгол түмэн, тэр дундаа сумо сонирхогч хэн бүхний өмнөөс танд халуун баяр хүргэе?
-Баярлалаа.
-Ялончууд таны энэ түүхэн дээд амжилтыг хэрхэн хүлээн авч байна?
- NHK телевизээс эхлээд Японы сумо сонирхогч хэн бүхэн тасралтгүй баяр хүргэсээр байна. Урьд нь 53 башё дараалж барилдсан амжилт байдаг. Миний хувьд сумо бөхөөр барилдаж эхэлснээс хойш 84 башёд гэдэг утгаар нь Сумо бөхийн холбооноос нарийн тооцоо гаргаж 54 башёд дараалан амжилттай барилдсан түүхэн дээд амжилтын эзэн болгох шийдвэр гаргасан юм билээ.
-Хару башё эхлэхээс өмнө та түүхэн амжилтын эзэн болж байгаагаа мэдэж байсан уу?
-Мэдсэн, мэдсэн. Сэтгүүлч, сурвалжлагчид “Та энэ рекордыг гаргаж байгаа шүү” гээд, ер нь л бүгд мэдэж байсан.
-Та их чамбай хүн юм. Сумо хүнийг хайрлахгүйгээ хүрвэл яаж л ‘бол иаж гэмтээж орхидог. Дээд зиндаанд бэртэл багатай, тасралтгүй барилдаж байгаагийн гол учир нь юунд байна гэж танаас асуух хүн олон гардаг байх?
-Үгүй яахав. Монголын “Сумо бөхийн холбоо”, бас бус бизнес, ажил хэргийн уулзалт олон байдаг ч бэлтгэлээ байнга хийж байя гэсэн бодолтой байдаг. Дандаа Хийдэг хөдөлмөр маань үр ашгаа өгдөг юм болов уу гэж боддог доо.
-Дэвжээний аав тань баярын нулимс унагасан уу?
-Мэдээж багш маань баяртай байсан. Баярын нулимс унагасан ч юм байхгүй л дээ. Гол нь хичээсний чинь үр дүн гарлаа гэсэн. Мэхний тоогоороо, башё дараалан барилдсанаараа гээд олон рекордыг эвдсэн нь багшийг их догдлуулсан. Ганц би ч биш манай бөхчүүд олон арван рекорд эвдэн эх орныхоо нэрийг дуурсгаж байна. 250 жилийн түүхтэй сумогийн ертөнцөд энэ мэт рекордыг тийм амархан хүртэнэ гэдэг амаргүй.
-Таныг энэ башё өндөрлөөд зодог тайлна гэх мессеж их тарсан. Тэр цуурхал байжээ?
-Ер нь сумочид дунджаар 28 - 31 насан дээрээ зодог тайлдаг. Сумочид жин их тээж, тэр жингээ байнга хадгалах, бэлтгэл хийх, үргэлж тэсрэлт мөргөлдөөн дунд байдаг. Хэдийд ч бэртэхээ мэдэхгүй аюултай спорт. Тиймээс нэг их удаан барилдалгүй, 3 сарын башёд сүүлийн барилдаанаа хийж, зодогтайлмаар байна гэж багштайгаа зөвлөж байсан л даа. Гэтэл багш маань “Монгол Улсын Засгийн газраас урилга ирсэн байна, Их Монгол Улсын ойд зориулан 8-р сард Японы бөхчүүд очиж барилдаж магадгүй байна, хоёр орны хоорондох гүүрийг тавьж, сумог хөгжүүлж, Монголчуудад таниулж өгсөн хүний хувьд эх орныхоо зүлэг ногоон дэвжээн дээр сумо бөхчүүдийнхээ хамтаар очиж барилдаад, зодог шуудгаа тайлсан нь дээр юм биш үү” гэсэн санал тавьсан. Өнгөрөгч тэмцээнд сайн барилдсанд багш маань “3 сард чи болих биш, 3 жилд чамд барилдах хүч нөөц байна” гэсэн. Бид тэгэхэд нь инээлдээд л өнгөрсөн дөө. Гэхдээ би тэр саналыг зөвшөөрч байгаа. Нутгийнхныхаа өмнө зодог шуудгаа өмсөөд барилдана гэж би урьд өмнө бодож байгаагүй. Миний хувьд маш өндөр сэтгэгдэлтэй байна.
-Дан ганц монгол бөхчүүд биш мэргэжлийн сумод барилдаж байгаа бүх бөхчүүд ирэх үү?
-Бүх бөхчүүд очно. Ирэх 8 сард очиж тойрон барилдаанаа хийхдээ 20, 30-уулаа очиж барилдаан хийнэ. Засгийн газраас сумо бөхийн холбоонд урилга ирүүлсэн юм билээ. Үүнийг сумо бөхийн холбоо яг таг шийдээгүй ч, ерөнхийдөө явах гээд юмаа бэлдээд, хуралдаад байж байна л даа.
-Анх та тэвчээр зааж үлдээгүй бол өнөөдөр ийм цол хэргэмд өөрөө ч, өрөөлийг ч хүрэх боломжийг хязгаарлах байлаа. Таныг ирлэдэг зүйл юу вэ?
-”Ажил хийвэл дуустал, давс хийвэл уустал гэдэг. Нэгэнт зориод ирсэн хойно эцсээ хүртэл үзье, хоёрын хооронд хаяж явахаа болъё” гэж л бодсон хэрэг. Эхлээд яг ямар газар ирснээ мэдэхгүй хэцүү байсан. Одоогийн хүүхдүүд бол цолтой болдог юм байна, ингэдэг байна гээд бүх юмыг мэдэж ирж байгаа учраас их өөр. Миний хувьд ямар ч анхан шатны мэдлэггүйгээр ирж байсан болохоор эхний жил тэсье, хэл суръя гэж байсан бол дараа жилээс нь эхлээд дэвжээний цол гэдгийг нь авъя, цолыг нь авахын тулд бүх л нөөцөө шавхаж бэлтгэлээ хийе гэж бодох болсон. Анх зургуулаа ирсэн боловч гурав маань нутаг буцахад хамт яваагүй үлдсэндээ баяртай байдаг.
-Таны нэрээр нэрлэгдсэн уул Японд байдаг. Таны нэрийг мөнхөлж үлдээсэн энэ мэт олон зүйл сайн барилдахын зэрэгцээ асар өндөр хариуцлага оногдуулж байдаг байх даа?
-Тэгэлгүй яах вэ. Бөх хүний нэрийг өгөхдөө нутгийнх нь том уул, усны нэрийг өгдөг байсан бол анх удаа бөхийн нэрээр уулыг нэрлэсэн тохиолдол гарсан. Японы ард түмэн намайг хүндэлж хамгаас хайртай ууландаа Кёкүшюзан гэх нэр хайрласанд нь би хувьдаа баярлаж явдаг. Өөрийнхөө нэрээр нэрлэгдсэн уулан дээрээ хааяа очдог.
-Хийморио сэргээдэг байх нь ээ?
-Хийморио сэргээх ч юу байх вэ. Хагас жилд нэг удаа ч юмуу хааяа нэг очиж амардаг юм.
Монгол улсын ерөнхий сайд сүүлийн барилдааныг үзэж, цомоо өөрийн биеэр гардуулсан. Монголчууд олноор очиж дэмжихэд арай л өөр байдаг уу?
-Энэ удаа монголоос маш их хүн дэмжиж ирсэн. Нэг хүн бүр сумо үзэхийн тулд хоёр долоо хоногт Монголоос гурван удаа ирж үзэж байгаа байхгүй юу. Эхний өдөр үзээд дунд өдөр үзээд, сүүлийн өдөр ирж үзэж байгаад буцсан улсууд байсан. Ялангуяа манай Ерөнхий сайд маань хамгийн сүүлийн өдөр цом гардуулахаар өөрөө ирсэн. Бөхчүүд маань нутгийнхаа төрийн тэргүүн, ерөнхий сайд маань ирж байна, хоёрдугаарт монюлчууд маань их дэмжиж байна. Нөгөөтэйгүүр, Хакухо арслангийн болзол хангах тэмцээн учраас бүгдээрээ сайн барилдах ёстой гэж бодсон хэрэг.
-Энэ сарын Хару башё Монголынх боллоо. Сумогийн холбооноос өгдөг бүхий л шагналыг монгол бөхчүүд авлаа. Ойрын 10 жилд Монголчууд сумогийн дэвжээг эзэгнэнэ гэж Япончууд шуугих болсон тухай хэвлэлүүд бичих болжээ. Танд тэр бүх хандлага мэдрэгдэх юмуу?
-Мэдрэгдэлгүй яахав. Манай монголчууд угаасаа бөхтэй орны хүүхдүүд. Дээр нь шаргуу хөдөлмөрч чанар, сэтгэл зүйн асар их тэвчээр нь тэднийг ийм өндөр амжилтанд хүргэж байна. Энэ удаад бүх шагналыг монголчууд авлаа, цолтой бөхчүүд нь бүгд 50 хувиас дээш амжилт гаргаж, сайхан барилдлаа. Цаашид барилдаан улам л сонирхолтой болох байх. Би хүртэл ахмад бөх гэлтгүй дайчин барилдааны шагнал авсандаа их баяртай байгаа. Хакухо маань л гэхэд яг өнөөдөр /2006.03.29/ арслан гэдэг эрхийг авч байна. Сумо бөхийн холбооны хурлаар шийдээд, арслан цолыг дүүд маань өгч байгаа нь сайхан хэрэг.
-Монголчууд та бүхнийг хүндэтгэлтэй угтан авахыг хүсч байна. Хамтдаа ирэх эсэхээ ярилцсан уу?
-Япон улсад ерөнхий сайдын айлчлал тохиож байгаа учраас манай бөхчүүд оройн хоолны хүлээн авалтанд уригдах, айлчлалд эохих хэмжээгээр өөрсдийн зүгээс оролцох зэргээр олон ажил давхцаж байгаа учраас хэзээ эх орондоо очихоо сайн хэлж мэдэхгүй байна.
-Гэхдээ л том цол авч, хамгаалсан хүмүүсийг төр засаг өндөр хүлээж авах нь дамжиггүй. Бөхчүүд маань нэгдээд ямар нэгэн зүйл Монголдоо зохион байгуулаад буцна биз?
-Мэдээж хийх болов уу. Өөрөө дагуулж ирээд сумод оруулсан дүү нар маань Японы ард түмнийг доргиож байхад ард түмэн маань бүр ч баяртай тэсэн ядан хүлээж байгаа нь дамжиггүй. Хакухо маань 12 давсныхаа дараа хамгийн түрүүн над дээр ирж гар барйад “Таны буянаар арслан цол авлаа” гэсэн.
-Асашёорюү, Хакухо хоёрыг нэмэлт барилдаан хийхэд та өөртөө хэн нэгнийг нь давна гэсэн бодол тээсэн үү?
-Бүгд л “Хэн нь давах бол” гэж догдолж байсан. Их аварга бол хашир туршлагатай, ахмад бөх. Олон жил түрүүлчихлээ, туршлага байгаа. Хакухо маань сүүлийн үед маш их хүч сууж, бөхийн техник мэдлэгийг өргөжүүлж байгаа учраас хэн нь ч ялсан эргэлзэхээргүй байсан даа.
-Аль эсвэл хоёулаа миний хүү гэдэг шиг хоёр монгол бөхийн хэн нь ч ялсан яахав гэж бодож байв уу?
-Яахав, монголд байсан бол Дагваа түрүүлчихээсэй ч гэдэг юм уу, Хакухо түрүүлчихээсэй гэж бодох байсан байх. Энд бол тийм бодол тэр бүр хүчтэй төрөхгүй. Хамгийн гол нь Монгол бөхчүүд хүчтэй, бяртай шүү, монголчууд ер нь хаа ч очсон тэсвэр хатуужилтай гэдгээ харууллаа. Монгол хүн л түрүүлж байвал аль нь ч хамаагүй дээ.
-Их аварга маань Хакухог ирлэж, тэр хирээр Хакухогийн амжилт цаг нартай уралдан өсөн дэвжиж байна гэлцэх юм?
-Тэр бол ойлгомжтой. Гэхдээ дан ганц Их аварга ирлээд байгаа юм биш бүх хүн л Хакухог ирлэдэг, өрсөлдөгч нь. Сүүлийн үед мань хүн өөрөө ч гэсэн маш зоригтой, эрмэг барилдаж дээш гарч ирж байна шүү дээ. Япон Монголчууд ч ялгаагүй Хакухог хурдан аварга болоосой гэж тэсэн ядан хүлээж байгаа даа. Хакухогийн араас Ама сайн барилдаж байгаа, гарч ирэх байх гэж итгэж явдаг. Мөн Хүчитбаатар байна. Доороос шинэ залуу бөхчүүд болох Базарсад нарын хүүхдүүд ч гарч ирж, Хакухогийн араас аагтай барилдаан олныг үзүүлнэ гэдэгт нь итгэдэг.
-Ирэх сарын Хару башёг та хэрхэн төсөөлж байна?
-Өнгөрсөн тэмцээнтэй адилхан болох болов уу л гэж бодож байна. Бас л Хакухо, Точиазүма, Их аварга маань үзүүр түрүүнд гарч ирэх байх даа.
-Монгол бөхчүүд маань хамтдаа бэлтгэл хийх боломж гарна биз?
-Хакухо, Амай бид нэг галын бөхчүүд. Долоо, найман дэвжээгээрээ нэг гал болж, тэмцээний өмнө хамтдаа бэлтгэл хийдэг юм. Нэг гал гэдэг нэг үндсэн бүрэлдэхүүнтэй, нэг сургалтын системтэй гэсэн үг. Саяын башёгийн өмнө ч бас хамтдаа бэлтгэлээ хийсэн.
-Хакухо маань яах аргагүй өнгө зүс өөр байсан биз. Танд мэдрэгдсэн үү?
-Ер нь л сүүлийн хэдэн сард Хакухогийн бэлтгэл, сэтгэл санаа нь хүртэл бүх талаараа их задарч, хийморилог байгаа.
-Хакухогийн сэтгэл зүйг ахын хувьд байнга хатуужуулдаг гэж таныг ярих юм билээ?
-Тэгэлгүй яахав. Монголоос өөрөө дагуулаад сумод оруулчихсан, хоёрдугаарт “Өөрөө ахаа яаж барилдах вэ, яах вэ” гэж их асуудаг. Амьдралын туршлага, олон жил барилдсан туршлаганаасаа дүү нартаа аль болох зааж өгөхийг боддог.
-Ж.Мөнхбат аварга Японд очсон байгаа. Баярласан гэдгээ танд ч дахин дахин илэрхийлж байгаа байх даа?
-Харин тийм ээ. /инээгээд/ Мөөөө аварга маань анх намайг сумод явж байхад хүртэл тусалж байсан. Эргээд би хүүг нь явуулсан. Эр хүний замын хүзүү урт гэж нэгэндээ тусалбал эргээд хэзээ нэгэн цагт хариу нь заавал ирдэг юм байна. Мөөөө аварга маань хүү маана ч сайн барилдлаа, бөхчүүд маань ч сайхан барилдаан үзүүллээ гээд сэтгэл өөдрөг л явна. Аваргын маань талаарх хошин онигоо маягийн зүйл үүгээр ч бас яригдаад амжсан.
-Уншигчдад маань сонирхолтой санагдаж мэднэ. Мөөөө аварга хэрхэн онигоонд орсон юм бол?
-/инээгээд/ Мөөеө аварга сумо үзэж байхдаа ойр ойрхон гарчээ. Сумо үзэж байсан Монголчууд тэр бүхнийг ажиглаад “Энэ Мөөеө аварга
олон гараад байна, цаадах чинь Көкүшюзан рүү л яваад байна даа, аварга бүгдийг нь их зөв зохицууллаа. Зодог тайлах эсэхээ шийдэж байсан Кайогийн давааг найм болгож, Озэки Точиазүма уначихсан бол дараагийн удаад аварга болох шанс байхгүй учраас Дагвааг хаяулж аварга болох шанстай нь үлдээгээд, Хакухог арслан болгох шансыг нь гаргаж өгөнгөө аваргаа түрүүлүүлчихлээ. Мөөеө аварга Кёкүшюзантай хоёр уулзсан, тэр хоорондоо л бүх юмыг үндэсний хэв шинжид оруулсан байна гэсэн онигоо үүгээр гарсныг бид бүгд яриад л байж байна. /инээв/
-”Зиндаа”-гийн уншигчдад, цаашлаад Монголын ард түмэндээ таны сэтгэлийн үгийг тээмээр байна?
-Биднийгээ улам сайн дэмжээрэй. Хэрвээ Сумо Бөхийн Холбооноос зөвшөөрөл гараад, Монголд башё зохион байгуулах болбол сайхан уулзацгаая аа, баярлаж явдаг шүү гэдгээ “Зиндаа” сониноороо дамжуулаад албан ёсоор бөхчүүдээ төлөөлөөд ахмад бөхийн хувьд дамжуулахыг хүсч байна.
-Танд их баярлалаа. Улам сайхан барилдаанаар Монголчуудаа мялааж байгаарай.
-Баярлалаа.
Д.Ариунаа
[B]
Real Madrid LAL Ferrari fan